Słownik Terminów Finansowych
data waluty
dzień, w którym dochodzi do wpływu lub wypływu środków z rachunku. Rozróżnia się: datę waluty dziś (ang. value today), datę waluty jutro - następny dzień roboczy po dacie waluty dziś (ang. value tomorraw), datę waluty spot - drugi dzień roboczy po dacie waluty dziś (ang. value spot) oraz datę waluty na termin - każdy dzień roboczy po dacie waluty spot (ang. value forward).
data zawarcia umowy
data doręczenia polisy ubezpieczającemu.
deponent
klient składający w banku lokatę.
depozyt
z punktu widzenia banku, mianem depozytu określa się środki składane przez klienta, za które przyjmujący je bank z reguły płaci pewną cenę w formie odsetek, stanowiących dla banku koszt pozyskania kapitału. Depozyt bankowy z punktu widzenia składającego go klienta jest określany mianem lokaty (ang. placemement). Na międzybankowym rynku pieniężnym rozróżnia się depozyty z ustalonym terminem spłaty oraz depozyty na żądanie.
depozyt zabezpieczający
kwota pieniężna (wnoszona w gotówce lub w formie powszechnie akceptowanych skarbowych papierów dłużnych), składana przez strony transakcji "financiał futures" lub przez sprzedawcę opcji w izbie rozrachunkowej. Wysokość depozytu należnego izbie (liczonego jako procent od wartości zawartej transakcji) jest zmienna i zależy m.in. od wartości rynkowej kontraktu, wysokości premii uiszczonej w kontrakcie opcyjnym (w przypadku transakcji opcyjnych). Izba rozrachunkowa po każdej sesji giełdowej dokonuje rozliczenia zysków lub strat każdego z uczestników transakcji porównując wynik z wielkością złożonego depozytu.
depozytariusz
Bank, który na zlecenie Funduszu Inwestycyjnego bądź Otwartego Funduszu Emerytalnego przechowuje powierzone środki, dokonuje kontroli inwestycji i zarządzania powierzonymi środkami; funkcję Depozytariusza może pełnić bank, którego fundusze własne wynoszą co najmniej 100 milionów złotych.
depozyty na żądanie
zwane również depozytami z nieustalonym terminem spłaty; to depozyty, których termin spłaty przez bank nie jest określony przez strony (bank - klient) w momencie zawarcia umowy o przyjęcie depozytu. Właściciel depozytu może domagać się jego zwrotu praktycznie w każdym momencie (dokładniej każdego dnia roboczego) powiadamiając bank o swojej decyzji (tzw. wypowiedzenie) odpowiednio wcześniej. Na rynku międzybankowym z uwagi na termin wypowiedzenia rozróżnia się: depozyty z jednodniowym terminem wypowiedzenia (ang. 24 hour cali deposite) oraz depozyty z dwudniowym terminem wypowiedzenia (ang. 48 hour cali deposite).
depozyty z nieustalonym terminem spłaty
zobacz: depozyty na żądanie
depozyty z ustalonym terminem spłaty
depozyty, których termin spłaty przez bank jest określony przez strony (bank - klient) w momencie zawarcia umowy o przyjęcie depozytu. Na rynku międzybankowym standardowymi rodzajami depozytów w tej grupie są: depozyty "ovemight" - od daty waluty dziś do daty waluty jutro; depozyty "tomnext" - od daty waluty jutro do daty waluty spot; depozyty "spotnext" - od daty waluty spot do daty waluty będącej pierwszym dniem roboczym po dacie waluty spot; depozyty jedno- i dwutygodniowe oraz 1, 2,3, 6, 9 i 12 miesięczne - od daty waluty spot do daty waluty przypadającej odpowiednio 7 i 14 dni później, bądź 1, 2, 3,6, 9 i 12 miesięcy później.
derywaty
zobacz: instrumenty pochodne
dewizy
zagraniczne krótkoterminowe należności zgromadzone w bankach na rachunkach bieżących, które ze względu na swoją formę oraz płynność mogą służyć jako środki płatnicze w transakcjach z zagranicą.
do wymiany
informacja podawana obok kursu giełdowego dla danego papieru wartościowego oznaczająca, że w najbliższym czasie zostanie dokonany jego Podział (tzw. wymiana, split).
dobrowolne ubezpieczenie
ubezpieczenie dochodzące do skutku na podstawie wyrażonej woli umawiających się stron - ubezpieczyciela i ubezpieczającego.
dogrywka
w systemie Kursu Jednolitego - druga faza obrotu dodatkowego, w czasie której mogą być składane i realizowane Zlecenia Kupna i Sprzedaży po ustalonym kursie, następująca automatycznie po zrównoważeniu rynku na dany papier wartościowy.
dom maklerski
podmiot posiadający zezwolenie KPWiG między innymi na: oferowanie papierów wartościowych w obrocie pierwotnym, nabywanie i sprzedaż papierów wartościowych na własny lub cudzy rachunek, a także na Zarządzanie Portfelem Papierów Wartościowych i doradztwo inwestycyjne dla swoich klientów.
dopuszczalne wahanie kursu
określone dla poszczególnych systemów notowań i typów papierów wartościowych maksymalna zmiana Kursu w stosunku do Kursu Odniesienia; (tzw. widełki).
dopuszczenie do obrotu giełdowego
zgoda Rady Giełdy na obrót danym papierem wartościowym na GPW.
doradca inwestycyjny
licencjonowana przez KPWiG osoba posiadająca uprawnienia do doradztwa i zarządzania papierami wartościowymi na zlecenie; ten tytuł może otrzymać osoba, która: złożyła z wynikiem pozytywnym egzamin przed komisją powołaną przez KPWiG, posiada co najmniej średnie wykształcenie, posiada pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta z pełni praw publicznych oraz nie była skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo gospodarcze, skarbowe lub też przeciwko mieniu, dokumentom.
dostępność kredytu
okres zdefiniowany w umowie kredytowej (czasami pod innym określeniem np. okres udostępnienia kredytu), w którym kredytobiorca może skorzystać z przyznanego mu kredytu. Wypłaty środków przez bank określa się jako ciągnienia (ang. drawdown). Okres dostępności rozpoczyna się zawsze postawieniem klientowi środków do jego dyspozycji, a kończy albo w momencie pociągnięcia przez klienta ostatniej transzy kredytu albo po upływie terminu przewidzianego umową. W okresie dostępności banki często obciążają klienta prowizją od zaangażowania.
doubezpieczenie
zmiana zwiększająca wartość ubezpieczenia lub wprowadzająca nowy element do ubezpieczenia.
DVP
zasada rozliczania transakcji giełdowych, polegająca na zapewnieniu jednoczesności przekazania papierów wartościowych i pieniędzy (tzw. Wydanie Przy Płatności).
dw
informacja podawana obok kursu giełdowego dla danego papieru wartościowego oznaczająca, że w najbliższym czasie zostanie dokonany jego Podział.
dyskonto
metoda obliczania wartości obecnej kapitału na podstawie jego oczekiwanej wartości przyszłej. Dyskontowanie polega na pomniejszaniu wartości przyszłej kapitału o kwotę zwaną kwotą dyskonta, reprezentującą zmianę wartości pieniądza w czasie. Stopę procentową użytą do obliczania kwoty dyskonta określa się mianem stopy dyskontowej. Potocznie dyskontowaniem należności przez bank określa się wykup należności poniżej ich wartości nominalnej.
dyskonto proste
metoda dyskonta, w której do wyliczenia kwoty dyskonta stosuje się formułę odsetek prostych.
dyskonto weksla
zakup przez bank weksla przed terminem jego płatności po cenie pomniejszonej o kwotę odsetek dyskontowych (potocznie określanych mianem dyskonta). Wysokość potrącanej kwoty zależy od wysokości stosowanej przez bank stopy dyskontowej oraz ilości dni liczonych od daty przyjęcia weksla do dyskonta do dnia jego płatności. Wysokość stopy dyskontowej oferowanej przez bank jest w głównej mierze wynikiem oceny wiarygodności płatników wekslowych. Banki przyjmują do dyskonta tylko weksle spełniające formalne wymogi prawa wekslowego. Ponadto dyskontowany weksel powinien: być podpisany przez co najmniej dwóch solidnych płatników - wystawcę weksla, poręczyciela (zob. też poręczenie wekslowe), indosanta lub akceptanta; posiadać określoną datę płatności; mieć uiszczoną opłatę skarbową; jako miejsce płatności powinien wskazywać oddział banku prowadzący rachunki dłużnika; posiadać bezwarunkowy akcept trasata obejmujący całą sumę wekslową.
dyskonto złożone
metoda dyskonta, w której do wyliczenia kwoty dyskonta stosuje się formułę odsetek składanych.
dystrybutor
podmiot prowadzący działalność maklerską, lub inny podmiot, który za zgodą KPWiG zbywa i odkupuje Jednostki Uczestnictwa oraz umocowany jest do występowania i składania oświadczeń woli w imieniu Funduszu Inwestycyjnego w związku ze zbywaniem i dkupywaniem Jednsotek Uczestnictwa.
dywidenda
określona uchwałą Walnego Zgromadzenie Akcjonariuszy spółki część zysku netto spółki, przypadająca do wypłaty na jedną Akcję.
dział ubezpieczeń
ustawowo określony rodzaj ubezpieczeń majątkowych lub osobowych, np. ubezpieczenia grupowe, rodzinne na życie, ubezpieczenie rent itp.
dzień wyceny
dzień, w którym przypada sesja na GPW; w tym dniu dokonuje się obliczeń, jaka Wartość Netto Aktywów przypada na Jednostkę Uczestnictwa w Funduszu Inwestycyjnym.
długa pozycja niedopasowania
zwana także długą pozycją płynności; ma miejsce wtedy, gdy w bilansie banku występuje niedopasowanie terminów zapadalności odpowiadających sobie składników aktywów i pasywów, polegające na finansowaniu aktywów z krótszym terminem zapadalności pasywami o dłuższym terminie wymagalności. Zob. też krótka pozycja niedopasowania.
długa pozycja płynności
zobacz: długa pozycja niedopasowania
długa pozycja walutowa
w wąskim ujęciu długa pozycja walutowa występuje w danym dniu wówczas, gdy suma wszystkich wpływów w danej walucie przewyższy sumę wszystkich wypływów w tejże walucie. W szerokim ujęciu długa pozycja walutowa oznacza wartościową nadwyżkę aktywów w walutach obcych nad pasywami w walutach obcych. Zob. też krótka pozycja walutowa.
dłużne papiery wartościowe
zobacz: papiery wartościowe nie stwierdzające prawa do kapitału
Dłużnik
Osoba zobowiązana do określonego świadczenia na rzecz wierzyciela. W przypadku kredytu hipotecznego dłużnikiem jest klient, który wziął kredyt i zobowiązał się do jego spłaty. Wierzycielem jest bank.
Terminy bankowe zostały zaczerpnięte ze "Słownika terminów używanych w bankowości."
